Na de experimenten met Iris kwam al vrij snel de gedachte op om eens te kijken wat er mogelijk is wanneer een Raspberry Pi rechtstreeks op de Icom IC-7300 wordt aangesloten.
Dat zou zelfs een stuk eenvoudiger moeten zijn dan bij de eerdere experimenten. Bij de 2-meter/70-centimeterset was extra hardware nodig voor onder andere de audio en de bediening van de transceiver. Bij de IC-7300 ligt dat allemaal min of meer voor het oprapen. Eén USB-kabel is voldoende. Via USB is de ingebouwde geluidskaart beschikbaar en via de seriële verbinding kan de transceiver met CAT worden uitgelezen én bediend.
Dat vroeg natuurlijk om een experiment.
Met wat Python en ondersteuning van ChatGPT lukte het al snel om met de IC-7300 te communiceren. Frequentie uitlezen, instellingen bekijken en veranderen en tegelijkertijd de ontvangen audio binnenhalen. Technisch was daarmee eigenlijk alles aanwezig om eens wat mee te gaan doen..
RTTY
Bij het afstruinen van de korte golf kom je naast spraak en morse vaak allerlei andere signalen tegen. Eén daarvan is RTTY, herkenbaar aan de karakteristieke twee afwisselende tonen.
RTTY is bovendien betrekkelijk eenvoudig te decoderen. Dus kwam vanzelf de vraag: als de audio toch al rechtstreeks uit de IC-7300 in de Raspberry terechtkomt, waarom zouden we dan niet proberen daar met Python tekst van te maken?
Bij het zoeken naar een bruikbaar signaal kwam ik rond 10 MHz terecht bij een behoorlijk sterke RTTY-uitzending. Na enig uitzoekwerk bleek die afkomstig van de Seewetterdienst van de Duitse Deutscher Wetterdienst (DWD). Vanuit Pinneberg worden nog altijd weerberichten voor de scheepvaart via de korte golf uitgezonden.
Een van de gebruikte frequenties is 10100,8 kHz. Het signaal wordt uitgezonden met 50 baud en 450 Hz shift. Na het vinden van de juiste instellingen verschenen inderdaad complete lijsten met meteorologische gegevens op het scherm.
Daarmee was het eerste doel eigenlijk al bereikt: een radiosignaal ontvangen met de IC-7300 en dat vervolgens met zelfgeschreven software op de Raspberry omzetten naar leesbare informatie.
Maar tijdens het verder uitzoeken van de uitzendingen van DWD bleek er nog iets anders via de korte golf te worden verzonden: weerkaarten.
WEFAX
DWD zendt vanuit Pinneberg niet alleen weerberichten in tekst uit, maar ook complete weerkaarten via radiofacsimile, meestal kortweg WEFAX genoemd.
Daar moest natuurlijk ook naar gekeken worden.
De faxuitzendingen zijn te ontvangen op 3855, 7880 en 13882,5 kHz. De kaarten worden met 120 lijnen per minuut en IOC 576 verzonden. Zie deze link voor het uitzendschema.
Het basisprincipe bleek verrassend eenvoudig. In het ontvangen audiosignaal zit uiteindelijk de informatie waarmee de helderheid van ieder beeldpunt kan worden bepaald. Meet de toon, zet die om in een grijswaarde en plaats de pixels achter elkaar. Na voldoende lijnen begint er vanzelf iets herkenbaars te verschijnen.
Dus opnieuw Python erbij en proberen.
De eerste resultaten waren bepaald niet perfect. De synchronisatie klopte nog niet helemaal en sommige kaarten kwamen behoorlijk scheef uit de Raspberry. Maar er kwam een kaart uit.
En toen werd het experiment ineens op een heel andere manier herkenbaar.
Die kaarten had ik eerder gezien
Ongeveer vijftig jaar geleden kreeg ik als kind twee weerkaarten mee van een oom die als kapitein op zeeschepen voer. Tijdens een bezoek aan zijn schip had ik gezien hoe dergelijke kaarten aan boord uit de apparatuur kwamen. Grote grijsblauwe kaarten van onder andere West-Europa, met isobaren, hoge- en lagedrukgebieden en de bekende fronten met driehoekjes en halve rondjes.
Ik heb die kaarten jarenlang bewaard.
Nu stond, zo’n vijftig jaar later, uit mijn eigen ontvanger en Raspberry vrijwel hetzelfde soort kaart weer op het scherm.
De eerste resultaten waren nog niet kaarsrecht, maar dat vond ik eigenlijk een stuk minder interessant dan het feit dát er een herkenbare weerkaart uit kwam. De afbeeldingen hierboven zijn daadwerkelijk uit het ontvangen radiosignaal opgebouwd door de software op de Raspberry Pi.
Destijds kreeg ik er twee mee van het schip. Nu hoef ik ze alleen nog maar uit te printen en kan ik ze zo weer meenemen 🙂